عباس اقبال آشتيانى
406
تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )
قتلغ تركان تا سال 681 بلامنازع در كرمان سلطنت مىكرد . در اين سال جلال الدين سيورغتمش پسر ديگر قطب الدّين و برادر سلطان حجاج به دربار سلطان احمد خان رفته از او فرمان ايالت كرمان را گرفت ولى قتلغ تركان قبل از آنكه او بكرمان برسد عازم اردوى ايلخانى شد تا در نسخ فرمان ايلخان سعى نمايد . جلال الدّين در بين راه به او برخورد و يرليغ ايلخانى را به او نشان داد . خاتون از مشاهدهء آن غش كرد و پس از به هوش آمدن به خدمت سلطان احمد خان شتافت ولى مسئول او اجابت نشد و از اين غصه در تبريز فوت كرد . سيورغتمش ( 681 - 691 ) - جلال الدّين سيورغتمش كه با برادرش حجاج هيچكدام فرزند قتلغ تركان نبودند از سال 681 در كرمان باستقلال به حكومت پرداخت و چون سلطان احمد نسبت به او بر سر عنايت بود در موقع جلوس ارغون خان از هيبت اين پادشاه بر خود بترسيد ولى از راه اضطرار فرمان ارغون را در پيوستن به اردو اطاعت نمود . ارغون او را بيرغو نشاند و بين او و خواهرش پادشاه خاتون زوجهء اباقا و دختر قتلغ تركان كه سلطنت كرمان را حق خود مىدانست محاكمه كرد . عاقبت پولاد چينك سانك واسطه شده پادشاه خاتون را به عقد گيخاتو درآورده با آن شاهزاده روانهء بلاد روم كرد و كردوجين « 1 » دختر منگو تيمور بن هولاگو و اتابك ابش خاتون را در عقد جلال الدّين سيورغتمش درآورد و سيورغتمش هم شاه عالم دختر خود را بشاهزاده بايدو بزنى داد سپس جلال الدّين و كردوجين باحترام تمام بكرمان آمدند و زمام سلطنت آنجا را در دست گرفتند . در تمام مدّت ايلخانى ارغون اين زن و شوهر در كرمان سلطنت مىكردند و سيورغتمش در اين ايام مكران را فتح كرد و موقعى كه اتابك يوسف شاه و اتابك افراسياب ياغى شدند او نيز از اداى مال كرمان خوددارى نمود . چون مقام ايلخانى به گيخاتو رسيد پادشاه خاتون به بهانهء ديدن وطن مألوف فرمانى از شوهر گرفته بكرمان آمد و در سال 691 بر سر برادر خود سيورغتمش تاخت و او را گرفته در قلعهاى محبوس ساخت . كردوجين و بعضى ديگر از ياران سيورغتمش بتدبير او را از حبس گريزاندند ولى پس از اندكى گيخاتو او را گرفته پيش پادشاه - خاتون فرستاد و آن زن برادر را در رمضان سال 693 بقتل رساند .
--> ( 1 ) - يا : كردونجين .